სამეგრელო-ზემო სვანეთი

ეს ადმინისტრაციული ერთეული ორ სრულიად განსხვავებულ ქვეყანას აერთიანებს. ქვემოთ სამეგრელოა: თბილი, ნოტიო, ბრტყელი მხარე ჩაისა და ციტრუსის პლანტაციებით, ცენტრით ზუგდიდში, სადაც დადიანების სასახლის მუზეუმია — ევროპულ ყაიდაზე აშენებული რეზიდენცია ბოტანიკური ბაღით და ნაპოლეონის სახლთან დაკავშირებული კოლექციით. მარტვილის კანიონი აბაშის მდინარეზე ნავით მოსანახულებელი ხეობაა; ნოქალაქევი, იგივე არქეოპოლისი, გვიანანტიკური და ადრეშუასაუკუნეების ნაქალაქარია გალავნით და მიწისქვეშა გვირაბით მდინარემდე.

ჩრდილოეთით გზა ენგურის კაშხალთან იწყებს ასვლას — თაღოვანი კაშხალი და მის უკან გრძელი, ფირუზისფერი ჯვრის წყალსაცავი — და სამ საათში სულ სხვა კლიმატში გადადის. ზემო სვანეთი მაღალმთიანი მხარეა საკუთარი ენით, სიმღერითა და ხუროთმოძღვრებით: მესტიაში ქვის საცხოვრებელ კოშკებს შორის სვანეთის მუზეუმია მდიდარი ხატებისა და ხელნაწერების კოლექციით, ზემოთ ჰაწვალისა და თეთნულდის სათხილამურო ტრასებია, ხოლო ჭალაადის მყინვარამდე ტყის ბილიკი მიდის. უშგული, ოთხი სოფლის ჯგუფი 2100 მეტრზე შხარის ძირში, იუნესკოს სიაშია. კორულდის ტბებამდე მხოლოდ ჯიპით ან ფეხით ადიან.

სამეგრელოს თავისი სამზარეულო აქვს — მწვავე და კაკლიანი — და მეგრული ენა დღემდე ცოცხალია საოჯახო გარემოში; სვანეთში კი სვანური ისმის, სრულიად სხვა ენა იმავე ქართველურ ჯგუფიდან. ეს ორი კუთხე ერთმანეთს ავსებს და ერთ მარშრუტში ბუნებრივად ჯდება.

სეზონურობა ორმაგია: სამეგრელო მთელი წელი მისაწვდომია, სვანეთი კი ივნისიდან სექტემბრამდე ჯობს, ზამთარში — მხოლოდ თხილამურებისთვის, როცა უშგულის გზა ხშირად დახურულია. სამი-ოთხი დღე გულწრფელი მინიმუმია, უმეტესობა კი მეტს უთმობს.