ონიორეს ჩანჩქერი

ონიორე იმ ჩანჩქერებს შორისაა, რომლებზეც ბევრს არავინ წერს — და სწორედ ეს არის მისი ღირსება. ის მარტვილის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ტობის მიდამოებში, ტყიან ხეობაშია და ოფიციალურად ბუნების ძეგლის სტატუსი ტობას პირველ მღვიმესთან ერთად აქვს.

წყალი კირქვის კიდიდან ვარდება ხავსიან, ჩრდილიან ამფითეატრში. ქვედა აუზი პატარაა, კედლები კი ვერტიკალური და სველია; ჰაერში მუდმივი წვეთია და ზაფხულშიც კი გრილა. აქაური კირქვა ასხის მასივის ნაწილია, ხოლო თავად წყალი მიწისქვეშა სისტემიდან გამოდის.

ეს კარსტული ჰიდროლოგიის კლასიკური მაგალითია და პრაქტიკული შედეგიც აქვს: დინება ძალიან ცვალებადია. გაზაფხულზე და ძლიერი წვიმის შემდეგ ჩანჩქერი მძლავრია და ხმაურიანი; აგვისტოს ბოლოსა და სექტემბერში ის შეიძლება თხელ ნაკადად გადაიქცეს. ვინც სექტემბერში ჩავა და გრიგალს ელოდება, იმედგაცრუებული დარჩება.

ექვსასიოდე მეტრში მეორე ობიექტია — ტობას ჩანჩქერი და არსენ ოკროჯანაშვილის მღვიმე. ორივე ერთ გასეირნებაში თავსდება და, ფაქტობრივად, ერთ ვიზიტად ითვლება.

ეს მიდამო საქართველოში ბუნების ძეგლების ყველაზე მჭიდრო გროვაა: ბალდის კანიონი, მოტენასა და ჯორცკუს მღვიმეები, აბაშის ჩანჩქერი, ოჩხომურის ჩანჩქერი — ყველა ნახევარი საათის რადიუსში.

ზემოთ გაშლილი პლატო ფაქტობრივად ცხრილივითაა დახვრეტილი. სპელეოლოგებმა ასხის კირქვაში ათობით ღრმული აღწერეს, ხოლო მოტენასა და ჯორცკუს სისტემები წყალს სწორედ ისეთ ჩანჩქერებამდე მიიყვანს, როგორიც ონიორეა. ის, რასაც ხედავ, დიდი მიწისქვეშა სისტემის ხილული ბოლოა — დანარჩენს თითქმის არავინ ხედავს.

მაისსა და ივნისში ტყე ხმაურიანია: ჩიტები, მდინარე და ხის კენწეროებში ქარი. ივლისის ბოლოდან ხმა კლებულობს და ჩრდილში კოღოები ჩნდებიან.

ინფრასტრუქტურა თითქმის არ არსებობს. მისასვლელი ღორღიანი სატყეო გზაა, შემდეგ კი ოციოდე-ოცდაათწუთიანი ფეხით სვლა ტყეში, ფესვებზე და თიხაზე. ნიშნები მწირია და ზოგჯერ საერთოდ არ არის; ადგილობრივის კითხვა ან კარგი ოფლაინ რუკა აუცილებელია.

სამაგიეროდ, აქ თითქმის არავინაა. მარტვილის კანიონში ზაფხულში რიგი დგას, ონიორეზე კი შეიძლება მთელი დღე მარტო იყო. ეს იმასაც ნიშნავს, რომ ყველაფერი შენს პასუხისმგებლობაზეა: მაშველი არ არის, ნიშანი არ არის და დაცემის შემთხვევაში დახმარება შორსაა.

საუკეთესო დროა მაისი და ივნისი: წყალი უხვია, ტყე ჯერ კიდევ ღია მწვანეა და კოღო ჯერ არ არის. ორი საათი — მისვლა, ყურება და დაბრუნება — სავსებით საკმარისია.