შხარის მყინვარი და ლამარია

უშგულის ზემოთ ბილიკი ენგურის სათავემდე მიდის — იმ ადგილამდე, სადაც მდინარე, რომელსაც ზუგდიდიდან მთელი გზა მიჰყვები, უბრალოდ ყინულიდან გამოდის. ეს ერთდღიანი ლაშქრობაა და სვანეთის საუკეთესო.

მარშრუტი უშგულიდან აღმოსავლეთით მიემართება, ენგურის მარჯვენა ნაპირით. რვაიოდე კილომეტრია ერთი მიმართულებით, სამიდან ოთხ საათამდე, ნაბიჯი კი მსუბუქია: ხეობა ფართოა და აწევა მთლიანობაში ორას-სამასი მეტრი თუ იქნება. ბოლოს მდელო მორენად იქცევა და მყინვარის ენა უკვე ახლოსაა, დაახლოებით 2300-2400 მეტრზე.

ზემოთ შხარაა — 5193 მეტრი, საქართველოს უმაღლესი წერტილი და ბეზენგის კედლის კულმინაცია. ეს კედელი თორმეტკილომეტრიანი ყინულოვანი ზღუდეა საქართველოსა და რუსეთის საზღვარზე და ალპინიზმის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული ობიექტია. მისი ძირიდან ყურება სრულიად სხვა შთაბეჭდილებაა, ვიდრე შორიდან.

გზაზე, უშგულის ზედა უბანში, ჟიბიანში, ლამარიის ეკლესია დგას — ღვთისმშობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია XI-XII საუკუნეებისა, საკუთარი კოშკითა და გალავნით. შიგნით კედლის მხატვრობის ფრაგმენტებია. ის ზუსტად ბილიკის დასაწყისშია და გვერდის ავლა არ ღირს.

მყინვარის ენა სწრაფად იხევს უკან. ბოლო ათწლეულებში ის შესამჩნევად შემცირდა და დღეს ყინულის კიდე არამდგრადია: ლოდები ცვივა, ყინულის კამარები ინგრევა. ენის ქვეშ შესვლა ან ყინულზე ასვლა აღჭურვილობისა და გამცილებლის გარეშე არ ღირს — ეს რჩევა არაა, არამედ გაფრთხილება.

ბილიკზე თითქმის არაფერია ხელოვნური: ერთი-ორი ხის ხიდი, მწყემსების დროებითი სადგომი და მორენაზე გაკეთებული კვალი. ზაფხულის შუაგულში აქ საქონელი და ცხენებია, ივნისში კი ჯერ კიდევ თოვლის ლაქები დევს ჩრდილოეთ კალთებზე.

ჟიბიანიდან ხედი უკან, უშგულის კოშკებზე, ისეთივე კარგია, როგორც წინ, კედლისკენ — დაბრუნებისას ხშირად უფრო ლამაზიც, როცა საღამოს შუქი დასავლეთიდან მოდის.

ამინდი ცალკე საკითხია. ხეობა ღრუბელს იჭერს და შუადღის შემდეგ წვიმა ჩვეულებრივია. ადრე გახვედი — არა მხოლოდ ხედისთვის, არამედ იმიტომაც, რომ ღრუბლიან დღეს კედელი საერთოდ არ ჩანს და მთელი აზრი იკარგება.

უშგულში ცხენების დაქირავებაა შესაძლებელი, ჯიპებიც ნაწილობრივ ადიან — მაგრამ ბოლო მონაკვეთი მაინც ფეხითაა. წყალი გზაზეა, საკვები არა.

სეზონი ივნისის შუიდან ოქტომბრის დასაწყისამდეა. მაისში ბილიკზე თოვლია და ენგური ადიდებულია.

ექვსი საათი დაითვალე — ეს სრული დღეა, უშგულის ღამისთევასთან ერთად.