ფიტარეთის მონასტერი

ფიტარეთი ორმაგად დაცული ადგილია: ჯერ ტყით, მერე კედლებით. მონასტერი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ხრამის კანიონის ზემოთ, მუხნარ ტყეშია და უკანასკნელი კილომეტრები ხრეშის გზაზე მოდის — სწორედ ამიტომ აქ ხალხი ცოტაა.

ტაძარი 1213-1222 წლებში აშენდა კავთარ კაჭიბაძემ, რომელიც სამეფო კარის დიდებული იყო; ეს იგივე ათწლეულებია, როცა წუღრუღაშენი აშენდა და ორივე ერთსა და იმავე ესთეტიკას ეკუთვნის. აღმოსავლეთი ფასადი და გუმბათის ყელი ორნამენტით არის დაფარული: გეომეტრიული წნული, ვაზის რტოები, სტილიზებული ცხოველები, კვეთილი ჯვრები. ქვის ხარისხი და კვეთის სიღრმე იმ დონისაა, რომ დეტალები რვა საუკუნის შემდეგაც მკვეთრია.

გარშემო XVII-XVIII საუკუნეების ციხე-გალავანია კოშკებით და ჭიშკრით. ეს გვიანდელი დამატებაა, როცა მონასტერი ლეკიანობის დროს თავდაცვას საჭიროებდა. კედლებზე ასვლა შესაძლებელია და ზემოდან ხეობა კარგად ჩანს.

ტაძრის შიგნით მოხატულობა თითქმის აღარაა, სივრცე კი მაღალი და ცივია. მონასტერი მოქმედია, თუმცა ძმობა მცირერიცხოვანია. ტყე ზაფხულში ჩრდილიან და გრილ გარემოს ქმნის, ოქტომბერში კი მუხა და რცხილა ყვითლდება — ეს საუკეთესო დროა. ზამთარში გზა ხშირად გაუვალია თოვლისა და ლაფის გამო.