გუდარეხის მონასტერი

გუდარეხი იმ ადგილთაგანია, სადაც ჩვეულებრივ მარტო ხართ. კომპლექსი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ალგეთის ტყიან ფერდობებსა და ტრიალეთის ქედის ძირას, მდელოზე დგას; მიმდებარე სოფელი პატარაა და ტურისტული ინფრასტრუქტურა არ არსებობს.

მთავარი ტაძარი ღვთისმშობლის მიძინებას ეძღვნება და XIII საუკუნის პირველი ნახევრით თარიღდება — რუსუდან მეფის დროით. ის ჩვეულებრივი ზომისაა, კარგად გათლილი ქვით, ორნამენტული სარკმლის ჩარჩოებით; დეკორი შედარებით თავშეკავებულია ფიტარეთთან ან წუღრუღაშენთან.

ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილი სამრეკლოა, რომელიც 1278 წლით არის დათარიღებული წარწერით. ეს საქართველოში შემორჩენილთა შორის ერთ-ერთი უადრესი დათარიღებული სამრეკლოა და მნიშვნელოვანია იმისთვის, რომ ქართულ არქიტექტურაში სამრეკლო შედარებით გვიან გაჩნდა — ეს ტიპი XIII საუკუნეში ჩნდება და გუდარეხი ამ ცვლილების დასაწყისშია.

ირგვლივ ნანგრევებია: სატრაპეზო, სამეურნეო ნაგებობები, გალავნის ფრაგმენტები, ბალახში ჩამარხული საფლავის ქვები. ბევრი აქედან მხოლოდ საძირკვლამდეა შემორჩენილი და მოვლა არათანაბარია. ხედი ჩრდილოეთისკენ იშლება — ალგეთის ხეობა და ტყე. ივნისში ველი ყვავილოვანია, ოქტომბერში ტყე ყვითლდება; ზამთარში აქ 1200 მეტრზე ცივია და გზა ხშირად თოვლიანია.