ატენის სიონი

ატენის სიონი ჯვრის მონასტრის „უმცროსი ძმაა". ის VII საუკუნეში აშენდა იმავე ტეტრაკონქული სქემით, რაც მცხეთის ჯვარშია, და მიიჩნევა, რომ ოსტატები პირდაპირ ჯვრის მოდელს იმეორებდნენ. ტაძარი გორიდან სამხრეთით, ტანას ხეობაში დგას, ციცაბო ფერდობებით და ვენახებით შემოსილ, ჩუმ ადგილას.

მთავარი ღირებულება შიგნითაა. XI საუკუნის ფრესკები, რომლებიც აქ ნაწილობრივ შემორჩა, ქართული შუასაუკუნეების მხატვრობის საუკეთესო ნიმუშებია — განსაკუთრებით „ღვთისმშობლის მიძინება" და მაცხოვრის ციკლი. კედლებზე ასევე შემორჩა უძველესი ასომთავრული წარწერები, მათ შორის VIII–IX საუკუნეების გრაფიტი, რომელიც ისტორიკოსებისთვის ცალკე წყაროა.

ხეობა თავად ცალკე მიზეზია ჩამოსვლისა:

• ატენის ვენახები, სადაც ისტორიულად „ატენური ღვინო" იწარმეობდა და დღეს პატარა მარნებია აღდგენილი
• ტანას ხეობის კლდოვანი კედლები და მდინარე, სადაც ზაფხულში გრილა
• ატენის ციხის ნაშთები კლდის თავზე, ტაძრიდან რამდენიმე კილომეტრში

ეს ის ადგილია, სადაც ტურისტული ავტობუსები არ დადის — უფლისციხის შემდეგ, სადაც ხალხმრავლობაა, ატენი განსაკუთრებით სასიამოვნო კონტრასტია.

ტაძარი პატარაა და შიგნით დიდხანს დარჩენა არ გამოგივა, მაგრამ სწორედ ეს მასშტაბი მუშაობს: ოთხივე მხრიდან თანაბარი აფსიდები ისეთ სივრცეს ქმნის, სადაც ცენტრში დგომისას ყველა მიმართულება ერთნაირად იკითხება. აქვე შესამჩნევია მშენებლობის ორი ეტაპი — ქვედა ქვის ფენა უფრო ძველია, ზედა კი აღდგენის შედეგია. ხეობაში სეირნობა ტაძრის შემდეგ ბუნებრივი გაგრძელებაა: მდინარემდე რამდენიმე წუთია და ზაფხულში წყალთან საგრძნობლად გრილა.