ვანის ქვაბები

ვანის ქვაბები ვარძიაზე ოთხასი წლით ძველია და, სიმართლე რომ ითქვას, ბევრად უფრო ველური. კომპლექსი VIII საუკუნეში დაარსდა და ტუფის ციცაბო კედელში ასობით სენაკია გამოკვეთილი — რამდენიმე დონეზე, ვიწრო გვირაბებით, საფეხურებითა და შახტებით დაკავშირებული. ეს ერთი მონასტერი კი არა, კლდეში ჩაშენებული მთელი ვერტიკალური დასახლებაა.

XII საუკუნის ბოლოს ფასადზე თავდაცვითი კედელი აღიმართა — თაღოვანი ღიობებით, პირდაპირ კლდის სიბრტყეზე მიდგმული. სწორედ ის ჩანს გზიდან და პირველი, რასაც ხვდები. კედლის მიღმა იწყება საკუთრივ ქვაბები: სატრაპეზოები, საკნები, წყალსაცავები, სამლოცველოები.

კომპლექსში ორი ეკლესიაა — წმინდა გიორგის, ქვედა დონეზე, და პატარა სამლოცველო თითქმის მწვერვალზე, რომლამდეც ვიწრო გვირაბითა და რკინის კიბით ადიან. სწორედ ზედა ნაწილია მთავარი გამოცდა: ღიობები დაბალია, კიდეები მოაჯირის გარეშე და ქვემოთ ორმოცდაათი მეტრი. ვისაც სიმაღლის ეშინია, ქვედა დონეზე უნდა შეჩერდეს — და ესეც სავსებით ღირს.

ვარძია უფრო ცნობილია, მაგრამ ეს ორი ძეგლი ხერთვისსა და თმოგვთან ერთად ერთი თავდაცვითი ჯაჭვის რგოლები იყო: თითოეულიდან შემდეგი ჩანდა და ხეობა მთლიანად კონტროლდებოდა. ვანის ქვაბების ზედა ტერასაზე ეს ლოგიკა ისე ცხადი ხდება, როგორც ვერცერთი გეგმა ვერ აჩვენებს.

მიწისძვრებმა კომპლექსის ნაწილი ჩამოშალა, ამიტომ ბევრი სენაკი ჩამონგრეული ან მიუწვდომელია. დღეს აქ ისევ რამდენიმე ბერი ცხოვრობს, ამიტომ ხმაური და გაშლილი პიკნიკი ადგილს არ შეეფერება.

ზემოდან ხედი მტკვრის ხეობაზე ღიაა თითქმის თმოგვის ციხემდე — და, ვარძიისგან განსხვავებით, აქ თითქმის არასოდესაა ხალხი. ვარძიის პარკინგზე ორმოცი მანქანა დგას, ვანის ქვაბებთან კი ხშირად შენი ერთადერთია.