ფოკის წმინდა ნინოს დედათა მონასტერი

ფოკა ფარავნის ტბის ჩრდილო-დასავლეთ ნაპირზეა, ზუსტად ორ ათას სამოცდაათ მეტრზე. ეს საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მოქმედი მონასტერია და, ალბათ, ყველაზე ღია ადგილას მდგარი: გარშემო ხე არ არის, მხოლოდ ტბა, ბალახი და ჰორიზონტი.

ადგილს გადმოცემა წმინდა ნინოს უკავშირებს. IV საუკუნეში ქართლში მიმავალი წმინდა ნინო ჯავახეთის ზეგანზე გადმოვიდა და ფარავანთან შეჩერდა — სწორედ აქ, ტბის ნაპირას. ძველი ქვის ეკლესია, პატარა და დაბალი, სწორედ ამ გადმოცემას უკავშირდება; ის ჯავახეთის ტიპურ ვულკანურ ქვაშია ნაგები და ზეგანის ფერს იმეორებს.

დედათა მონასტერი 1990-იან წლებში აღდგა და დღეს სწორედ სახელოსნოებით არის ცნობილი:

• მინანქარი — ქართული გადახურვითი მინანქრის ტექნიკით შესრულებული ჯვრები და ხატები, რომლებიც თბილისის მაღაზიებშიც იყიდება
• ყველი და რძის პროდუქტი — ზეგნის მაღალმთიანი საძოვრის რძისგან
• პატარა მაღაზია მონასტრის ეზოში, სადაც ორივე შეიძლება იყიდო

ზეგნის ამ ნაწილში სოფლების უმეტესობა სომხურენოვანია და მონასტერი მრავალი კილომეტრის რადიუსში ერთ-ერთი მცირერიცხოვანი ქართული მართლმადიდებლური სავანეა. ფარავანი სამხრეთით იღვრება — ფარავნის მდინარე ხერთვისთან მტკვარს უერთდება, ანუ წყალი, რომელიც აქ მონასტრის წინ ჩამოდის, ბოლოს ვარძიის კედლების ქვეშ გაივლის.

ტბა ცალკე სანახავია. ფარავანი ფართობით საქართველოს უდიდესი ტბაა და მისი ნაპირი აქ თითქმის ბრტყელია — წყალი და ცა ერთმანეთში გადადის, განსაკუთრებით უქარო დილას. ზამთარში ტბა მთლიანად იყინება.

და პირდაპირ: ეს ადგილი ზაფხულის ადგილია. ნოემბრიდან აპრილამდე აქ თოვლი, მუდმივი ქარი და ღამით მინუს ოცდაათამდე ტემპერატურაა. მონასტერი წელიწადის ყველა დროს მუშაობს, მაგრამ ზამთარში მისვლა ამინდზეა დამოკიდებული.