ქვათახევის მონასტერი

ქვათახევს იმ ადგილას აშენებდნენ, სადაც ვერავინ შემთხვევით მოხვდებოდა. სოფელ კავთისხევიდან ვიწრო ხეობა შვიდიოდე კილომეტრს მიიკლაკნება ტრიალეთის ქედის ფერდობებში და მხოლოდ ბოლო მოსახვევში იშლება მონასტრის გალავანი და გუმბათი.

მთავარი ტაძარი XII საუკუნის ბოლოსა და XIII საუკუნის დასაწყისს განეკუთვნება — ქართული ხუროთმოძღვრების ოქროს ხანას. ჯვარგუმბათოვანი ნაგებობაა კარგად გათლილი ქვის მოპირკეთებით; გუმბათის ყელი ბრმა თაღებით და ორნამენტული სარკმლის ჩარჩოებით არის დამუშავებული. დეკორი თავშეკავებულია სამთავისთან შედარებით, სამაგიეროდ პროპორციები უფრო მკაცრი და კრებულია.

1400 წელს თემურ-ლენგის ლაშქარმა მონასტერი აიღო. ქართული ტრადიცია ამბობს, რომ ბერები და შეხიზნული გლეხები ტაძარში ჩაკეტეს და ცეცხლი წაუკიდეს; შიდა კედლების ჭვარტლს დღემდე ამ ამბავს უკავშირებენ. თუ ეს რომელიმე კონკრეტულ ხანძარს ასახავს თუ არა, ისტორიკოსები კამათობენ, მაგრამ ნგრევის კვალი რეალურია და ტაძარი მოგვიანებით რამდენჯერმე შეაკეთეს.

შიგნით შემორჩენილია XVI საუკუნის მოხატულობის ფრაგმენტები — მუქი, დაზიანებული, მაგრამ ადგილ-ადგილ სახეები ჯერ კიდევ იკითხება. გალავანში ასევე დგას სამრეკლო და საცხოვრებელი კორპუსები. ეს მოქმედი მამათა მონასტერია: ბერები ხილის ბაღს და ფუტკარს უვლიან, ეზო მოვლილია, სიჩუმე კი ნამდვილი. გაზაფხულზე ხეობა ყვავილობს, შემოდგომაზე ფოთოლი წითლდება და მონასტერი მაშინ ყველაზე ლამაზია.