ბოლნისი

ბოლნისი ორ სხვადასხვა ისტორიას ინახავს და უმეტესობა მხოლოდ ერთს იცნობს. ხუთ კილომეტრში ბოლნისის სიონი დგას — V საუკუნის ბაზილიკა, საქართველოს უძველესი ეკლესია. თავად ქალაქი კი მხოლოდ 1818 წლისაა.

ის დაარსდა როგორც შვაბიური გერმანული კოლონია კატარინენფელდი, ვიურტემბერგელი ოჯახებით. 1921 წელს დაარქვეს ლუქსემბურგი — როზა ლუქსემბურგის სახელით — და 1943 წელს ბოლნისი. 1826 წელს, რუსეთ-სპარსეთის ომის დროს, კოლონია აოხრდა და მოსახლეობის დიდი ნაწილი დაიღუპა ან ტყვედ წაიყვანეს; გადარჩენილებმა იმავე გეგმით აღადგინეს დასახლება. გერმანული მოსახლეობა 1941 წელს დეპორტირებული იქნა.

რაც შემორჩა, ქალაქგეგმარებაშია. მთავარი ქუჩა უჩვეულოდ ფართოა და სწორი; ორივე მხარეს ორსართულიანი ქვის სახლებია კრამიტის სახურავებით და კარის ზემოთ ამოკვეთილი თარიღებით. ქვა ადგილობრივია — მომწვანო-მონაცრისფრო ტუფი, რომელსაც „ბოლნისის ქვა" ჰქვია და რომლითაც ბოლნისის სიონიცაა ნაშენი და თბილისის მრავალი შენობაც. ყოფილი ლუთერანული ეკლესია ქუჩის ცენტრშია.

ქალაქის მესამე ფენა ინდუსტრიულია: ბოლნისი საქართველოს სპილენძისა და ოქროს მოპოვების რაიონის ცენტრია — მადნეულის საბადო კაზრეთთან ახლოსაა. ეს ქალაქს სამუშაო ადგილებს აძლევს და გარემოსდაცვით პრობლემებსაც. ირგვლივ ვენახებია; ბოლნისის ღვინის რაიონი ბოლო წლებში ცნობილი გახდა.