წუღრუღაშენის ეკლესია

წუღრუღაშენი და ბოლნისის სიონი ერთმანეთს ხეობის გავლით უყურებენ და შვიდი საუკუნე დგას მათ შორის. ერთი V საუკუნის მკაცრი, დაბალი ბაზილიკაა; მეორე — მაღალი, ვიწრო, თითქმის მთლიანად მოჩუქურთმებული გუმბათოვანი ეკლესია XIII საუკუნის დასაწყისისა. ორივეს ერთად ნახვა ქართული არქიტექტურის მოკლე კურსია.

წუღრუღაშენი 1212-1222 წლებში აშენდა, გიორგი IV ლაშას მეფობის დროს — ოქროს ხანის ბოლო წლებში, მონღოლების შემოსევამდე ცოტა ხნით ადრე. შენობა მცირეა, მაგრამ პროპორციები აზიდულია: მაღალი გუმბათის ყელი თორმეტწახნაგოვანია და თითოეული წახნაგი დამოუკიდებელი ორნამენტული ველია.

დეკორი ის არის, რისთვისაც აქ მოდიან. ფასადებზე გეომეტრიული წნული, ვაზის რტოები, როზეტები და ჯვრები ისეა განაწილებული, რომ თვალი მუდმივად მოძრაობს; ბრტყელი, ღრმად კვეთილი რელიეფი მზის დაბალ სხივზე ყველაზე კარგად იკითხება — დილით ან საღამოს. ქვა მოყვითალო-მოწითალო ტუფია, ბოლნისის რაიონისთვის დამახასიათებელი.

შიგნით თითქმის ცარიელია: მოხატულობა არ შემორჩენილა, სივრცე ვიწრო და მაღალია. ეს ნორმალურია — ამ პერიოდის ეკლესიების უმეტესობა გარედან უფრო მდიდარია, ვიდრე შიგნიდან. ეზო პატარაა, ირგვლივ ბაღები და მდინარე მაშავერა. ადგილი მშვიდია და ტურისტული ავტობუსები აქ იშვიათად ჩერდებიან.