ტიმოთესუბნის მონასტერი

ტიმოთესუბანი მთელ სამცხეში საუკეთესოდ შემონახული ფრესკების მქონე ტაძარია და, რაც არანაკლებ საინტერესოა, ქართული შუასაუკუნეების არქიტექტურაში იშვიათი მაგალითია — ის ქვისა კი არა, ვარდისფერი აგურისაა.

ღვთისმშობლის მიძინების მთავარი ტაძარი 1195-1215 წლებში აშენდა, ანუ ზუსტად თამარ მეფის ეპოქაში. ქტიტორი შალვა ახალციხელი იყო, ტორელთა საგვარეულოს წარმომადგენელი და ბასიანის ბრძოლის ერთ-ერთი სარდალი. ნაგებობა ჯვარგუმბათოვანია, მაღალი, სუფთა პროპორციების ყელით; გარედან თითქმის მთლიანად აგურით ნაწყობი ზედაპირი ნაზი, თბილი ფერისაა და მზეზე თითქმის ვარდისფრად ბრწყინავს.

მთავარი ინტერიერშია. კედლის მხატვრობა 1205-1215 წლებით თარიღდება და ქართული „ოქროს ხანის“ სამონუმენტო ფერწერის ერთ-ერთი ყველაზე სრული ანსამბლია: ღრმა ლურჯი ფონები, დიდი, მშვიდი ფიგურები, ვრცელი ევანგელური ციკლი და ქტიტორთა პორტრეტები. 2000-იან წლებში ქართულ-იტალიურმა ჯგუფმა ფრესკების კონსერვაცია გაატარა და დღეს მათი კითხვა გაცილებით უკეთაა შესაძლებელი, ვიდრე ოცდაათი წლის წინ.

აგური ქართულ ხუროთმოძღვრებაში ჩვეულებრივი მასალა არ ყოფილა და ტიმოთესუბანი საუკეთესოდ აჩვენებს, რას აკეთებდნენ მისით ადგილობრივი ოსტატები: კედლები თანაბარი რიგებითაა ნაწყობი, დეკორი კი — ბრმა თაღები და გეომეტრიული ორნამენტი — მხოლოდ თვით წყობის რიტმით არის მიღწეული, ქვის კვეთის გარეშე.

ეზოში ასევე დგას პატარა სამლოცველო, გვიანდელი სამრეკლო და სამონასტრო ნაგებობათა ნაშთები. მონასტერი მოქმედია, აქ ბერები ცხოვრობენ, ამიტომ სიჩუმე ბუნებრივი მოთხოვნაა.

ადგილიც თავისთავად ლამაზია: ტაძარი გუჯარეთის ხეობაში, ფიჭვნარისა და ფოთლოვანი ტყის საზღვარზე დგას, დაახლოებით ათასი მეტრის სიმაღლეზე. აქ თითქმის არასოდესაა ხალხმრავლობა — ბაკურიანისკენ მიმავალთა უმრავლესობა გვერდით ჩაივლის და არ იცის, რომ ორ კილომეტრში საქართველოს ერთ-ერთი მთავარი შუასაუკუნეების მხატვრობა დგას.