მოდინახის ციხე

მოდინახე საჩხერეს ზემოთ, ციცაბო მთის თხემზე დგას და ქალაქის თითქმის ყველა ქუჩიდან ჩანს. ციხის აშენების ზუსტი თარიღი უცნობია, თუმცა ის დიდი ხნის განმავლობაში წერეთელთა სათავადოს მთავარი რეზიდენცია იყო — ზემო იმერეთის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი საგვარეულოსი.

სახელი ახსნას მოითხოვს: „მოდი-ნახე“ ზუსტად იმას ნიშნავს, რასაც ჟღერს. ეს მტრისადმი მიმართული დაცინვაა — მოდი და შეხედე, თუ შეგიძლია აიღო. მდებარეობა მართლაც ისეთია, რომ ალყა თითქმის უაზრო ხდებოდა: სამი მხრიდან ფერდობი ციცაბოა, წყალი კი ციხეს შიგნით ჰქონდა.

ისტორია 1810 წელს დასრულდა, როცა კავკასიის დაპყრობის დროს ციხე რუსულმა ჯარმა აიღო. ამის შემდეგ ის მიატოვეს. 1991 წლის მიწისძვრამ საბოლოო დარტყმა მიაყენა: კედლების დიდი ნაწილი ჩამოინგრა და ქვის ლოდები ფერდობზე ქვემოთ დაიშალა — დღემდე ისე დევს, როგორც ჩამოვარდა.

რას ნახავ: გალავნის მონაკვეთები, კოშკის ფუძე, ცისტერნის ნაშთი და ბალახში გაფანტული ქვა. მთავარი მაინც ხედია — ყვირილას ხეობა, საჩხერე ქვემოთ, ჩრდილოეთით რაჭის ქედი, აღმოსავლეთით კი ისეთი დღეები, როცა ლიხის ქედიც მოჩანს.

ეს ერთსაათიანი გაჩერებაა და არა დამოუკიდებელი მიზანი. ლოგიკურად ის სხვიტორთან — აკაკი წერეთლის სახლ-მუზეუმთან — ერთად იკითხება: ერთი და იმავე ოჯახის ორი ბოლო, ერთმანეთისგან ოცდაათიოდე წუთის სავალზე.

წერეთლები ცალკე აბზაცს იმსახურებენ. მათ ზემო იმერეთი ნახევრად დამოუკიდებელ სამთავროდ ეპყრათ, იმერეთის მეფეებს ისევე ხშირად ედავებოდნენ, როგორც ემსახურებოდნენ, XIX საუკუნეში კი სწორედ ამ გვარმა მისცა ქვეყანას პოეტი აკაკი წერეთელი, რომელიც აქედან რამდენიმე კილომეტრში, სხვიტორში დაიბადა. როცა რუსეთის იმპერიამ რეგიონი შეიერთა, ოჯახმა ტიტულები შეინარჩუნა, ციხე კი დაკარგა — ეს ორი რამ ერთი თაობის მანძილზე მოხდა.