მანავის ციხე

მანავის ციხე ის ადგილია, სადაც კახეთის ისტორია ვენახებს ხვდება. ის სოფელ მანავის ზემოთ, ცალკე მდგარ გორაზეა; ასვლას ოციოდე წუთი სჭირდება და ზემოდან ივრის პლატო შორ მანძილზე იშლება.

ციხე ადრეც არსებობდა, მაგრამ დღევანდელი კედლები ძირითადად XVII-XVIII საუკუნეებისაა. ეს კახეთის მეფეთა ერთ-ერთი რეზიდენცია და თავშესაფარი იყო — იმ პერიოდში, როცა ბარის ქალაქები სპარსული ლაშქრობებისა და ლეკიანობის გამო აღარ იყო უსაფრთხო. ერეკლე II-ის დროსაც აქტიური იყო; XIX საუკუნისთვის დაცლილი და ნანგრევი.

დღეს დგას:

• გარე კედლის დიდი ნაწილი მრგვალი და ოთხკუთხა კოშკებით

• ცისტერნები — წყლის შესანახი აუზები, ალყისთვის აუცილებელი

• პატარა ეკლესიის ნაშთი ეზოს შუაგულში

ეს არ არის აღდგენილი, დალაგებული ძეგლი. ბალახი მუხლამდეა, ქვები დაცემულია, ნიშნები თითქმის არ არის. სწორედ ეს არის მისი ღირსება: აქ ჩვეულებრივ არავინაა და ციხე ისეთია, როგორიც მიატოვეს.

სოფელი მანავი თავისთავად ცნობილია ღვინით — „მანავის მწვანე" ერთ-ერთი კარგი ქართული თეთრი ჯიშია და მის სახელს სწორედ აქედან იღებს. ბევრ ეზოში მარანია და ზოგი მასპინძელი სიამოვნებით გაჩვენებთ ქვევრებს, თუ იკითხავთ.