ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი

ეს არის ის ადგილი, სადაც დასავლეთ საქართველოს ეკლესიების საგანძური აღმოჩნდა. მუზეუმი 1921–22 წლებში დაარსდა და ქართული ბანკის ყოფილ შენობაშია, პუშკინის ქუჩაზე, ცენტრიდან ხუთი წუთის სავალზე. ფონდი 200 000 ერთეულს აღემატება, ექსპოზიცია კი ორ სართულზე, ათ დარბაზშია განლაგებული.

ქრონოლოგია ძვ. წ. IX საუკუნიდან გვიან შუა საუკუნეებამდე გრძელდება. კოლხური ბრინჯაო, ანტიკური კერამიკა, ბიზანტიური და რომაული მონეტები, ხელნაწერები, ქსოვილი, ტყავი და ხის ნაკეთობა — ჩვეულებრივი რეგიონული მუზეუმის სტანდარტული ნაკრები, კარგად შერჩეული, თუმცა უცხოენოვანი ეტიკეტები ყველგან არაა.

მთავარი კი ოქროს ფონდია. საბჭოთა პერიოდში, როცა ბაგრატისა და გელათის ეკლესიები დაიხურა, მათი ჭედური ხატები, ჯვრები, ყდები და საეკლესიო ჭურჭელი აქ გადმოიტანეს. შედეგად ერთ დარბაზში თავმოყრილია ქართული ოქრომჭედლობის რამდენიმე საუკუნე: X–XII საუკუნეების ჭედური ხატები ემალით, მინანქრის ფრაგმენტები, წარწერიანი ჯვრები. ეს კოლექცია გელათის მონახულებას ავსებს — იქ არქიტექტურა და მოზაიკაა, აქ კი ის, რაც ტაძრის შიგნით იდგა.

შენობაშივეა კვლევითი ბიბლიოთეკა ორმოცი ათასი ტომით და ხელნაწერებით; მუზეუმი საქართველოს სერიოზულ სამეცნიერო ინსტიტუციად ითვლება, ტურისტულ ობიექტზე მეტად.

ერთი გულწრფელი შენიშვნა: ექსპოზიციის დიდი ნაწილი ძველი ტიპისაა — შუშის ვიტრინა, დაბეჭდილი ბარათი, სუსტი განათება. ვინც მხოლოდ „საუკეთესოს“ ეძებს, ოცდაათ წუთში ოქროს დარბაზით შემოიფარგლება; ვისაც რეგიონის ისტორია აინტერესებს, ორ საათსაც გაატარებს.

ორი მცირე განყოფილება ცალკე ღირს ყურადღებას. ნუმიზმატიკური კაბინეტი დასავლეთ საქართველოს ფულად მიმოქცევას ბერძნული მონეტებიდან ბიზანტიურ და სასანურ ნიმუშებამდე და შემდეგ ქართულ შუასაუკუნეობრივ მოჭრილობამდე მიჰყვება — ეს კომპაქტური გაკვეთილია იმაზე, ვინ და როდის ვაჭრობდა აქ. ეთნოგრაფიულ დარბაზებში კი იმერული სახლის ინტერიერი, ღვინის ჭურჭელი და სამეურნეო იარაღებია, რომლებიც სოფლებიდან ბოლო ორ თაობაში გაქრა.