ჯვრის უღელტეხილი და მეგობრობის მონუმენტი

გუდაურიდან შვიდი კილომეტრით ზემოთ სამხედრო გზა თავის უმაღლეს წერტილს აღწევს, უღელტეხილის ქვემოთ კი გზის ყველაზე უცნაური ნაგებობა დგას: ნახევარწრიული ბეტონის ტერასა, რომელიც ეშმაკის ხეობის კიდეზეა გადმოკიდებული და რომლის შიდა კედელიც მოზაიკითაა დაფარული.

რუსეთ-საქართველოს მეგობრობის მონუმენტი 1983 წელს აშენდა გეორგიევსკის ტრაქტატის, 1783 წლის ხელშეკრულების, ორასი წლისთავზე, რომლითაც ქართლ-კახეთის სამეფო რუსეთის მფარველობაში გადავიდა. თბილისელ მხატვართა ჯგუფის მიერ შესრულებული პანო რკალის მთელ სიგრძეზე გადის, ნათელი კრამიტით, და ორი ქვეყნის ისტორიის სცენებს გვიჩვენებს, რუსთაველისა და პუშკინის ციტატებით. პოლიტიკურად მონუმენტი ცუდად დაბერდა და ქართველების დამოკიდებულება მისდამი რთულია; ვიზუალურად კი მუშაობს, რადგან პარაპეტს მიღმა რამდენიმე ასეული მეტრი პირდაპირ მწვანე ხეობის თასში ეშვება.

თავად ჯვრის უღელტეხილი, 2379 მეტრი, რამდენიმე კილომეტრით ჩრდილოეთითაა და ბევრად ნაკლებად ეფექტურია — ფართო უნაგირი მიმანიშნებელი ქვით, წყალგამყოფი სამხრეთით მიმავალ არაგვსა და ჩრდილოეთით მიმავალ თერგს შორის. ირგვლივ ის დგას, რაც უღელტეხილს ამუშავებს: საბჭოთა პერიოდის ბეტონის ზვავსაცავი გალერეები, თოვლის ბოძები და კობისკენ დაშვებაზე ტრავერტინის ტერასები და მინერალური წყაროები, სადაც რკინიანმა წყალმა მთელი ფერდობები ნარინჯისფრად შეღება.

სწორედ ეს მონაკვეთი იკეტება. ნოემბრიდან აპრილამდე უღელტეხილზე გზა ძლიერი თოვის დროს გაფრთხილების გარეშე იხურება, ზოგჯერ საათებით, ზოგჯერ ორი-სამი დღით, ტვირთმზიდები კი გუდაურსა და კობში რიგებში დგანან. აქვე იცვლება ამინდიც: თბილისში მზეა, ფასანაურში წვიმს, აქ კი თეთრი ბურუსია. ამჟამად მშენებარე გვირაბი სწორედ ამ მონაკვეთის შემოსავლელადაა ჩაფიქრებული.