წმინდა სამების საკათედრო ტაძარი

სამება თანამედროვე თბილისის მთავარი არქიტექტურული ჟესტია. ტაძარი 1995–2004 წლებში აშენდა საბჭოთა პერიოდის შემდგომი აღორძინების სიმბოლოდ და ჯვრის მწვერვალიდან 100 მეტრზე მაღლა იწევს — ეს სამხრეთ კავკასიის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მართლმადიდებლური ტაძარია.

არქიტექტორმა არჩილ მინდიაშვილმა კლასიკური ქართული ჯვარგუმბათოვანი სქემა უზარმაზარ მასშტაბზე გადაიტანა. შედეგი სადავოა — ნაწილი კრიტიკოსებისა მას ზედმეტად ახალს უწოდებს — მაგრამ სივრცის შეგრძნება შიგნით მართლაც განსხვავებულია: სინათლე გუმბათიდან ეშვება და ქვედა იარუსში თითქმის ცარიელ, უზარმაზარ ჰაერს ქმნის.

კომპლექსი ერთ შენობაზე მეტია:

• მთავარი ტაძარი ცხრა სამლოცველოთი, აქედან სამი მიწისქვეშაა
• სამრეკლო, პატრიარქის რეზიდენცია, სასულიერო აკადემია და მონასტერი
• ტერასული ბაღი, საიდანაც ძველი თბილისი და ავლაბრის სახურავები ერთ კადრში ჯდება
• ხედი, რომელიც განსაკუთრებით კარგია საღამოს, როცა ტაძარი ნათდება

მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ სამება მოქმედი საკათედრო ტაძარია და არა მუზეუმი. ლიტურგიის დროს შესვლა შესაძლებელია, მაგრამ ფოტოაპარატით სიარული მსახურების მიმდინარეობისას მიღებული არ არის. კვირა დილით აქ ტურისტზე მეტი ადგილობრივი მრევლია და სწორედ ეს ხდის ვიზიტს უფრო საინტერესოს — ხედავ არა ღირსშესანიშნაობას, არამედ ცოცხალ ტრადიციას.

ტაძრის მშენებლობა საზოგადოებრივი შემოწირულობებით დაფინანსდა და თითქმის ათი წელი გაგრძელდა. ინტერიერში ჯერ კიდევ მიმდინარეობს მოზაიკებისა და კედლის მხატვრობის შესრულება, ამიტომ ყოველი შემდეგი ვიზიტისას რაღაც ახალს შეამჩნევ. კედლის ქვა ბოლნისური ტუფია, იატაკი — მარმარილო, ხოლო კარიბჭეები ბრინჯაოსია და ცალკე დათვალიერებას იმსახურებს.