გრემის არქიტექტურული კომპლექსი
კახეთის დაკარგული დედაქალაქის ციტადელი — მთავარანგელოზთა ეკლესია და კოშკი ბორცვზე, ალაზნის ველის თავზე.
- დათვალიერების დრო
- 1 სთ
- თბილისიდან
- 125 კმ · 2:20
- გზა
- ასფალტი
- საჭირო ავტომობილი
- ეკონომ კლასი
- სეზონი
- მთელი წელი
- შესვლა
- ~5 ₾
გრემი XVI საუკუნეში კახეთის სამეფოს დედაქალაქი იყო — მრავალათასიანი სავაჭრო ქალაქი აბრეშუმის გზის ერთ-ერთ განშტოებაზე, სომხური, სპარსული და ქართული უბნებით. 1615 წელს შაჰ-აბას პირველის ლაშქრობამ ქალაქი მიწასთან გაასწორა; მოსახლეობა ან დაიხოცა, ან სპარსეთში გადაასახლეს, და დედაქალაქი თელავში გადავიდა. დღეს ვრცელი ქალაქიდან ბორცვზე მდგარი ციტადელი შემორჩა.
ცენტრალური ნაგებობა მთავარანგელოზთა ეკლესიაა, აშენებული 1565 წელს მეფე ლევანის დროს — წაგრძელებული, აგურის წყობის ტაძარი მაღალი გუმბათით, რომელიც კახური არქიტექტურის სპარსული გავლენით გამორჩეული ნიმუშია. ინტერიერში XVI საუკუნის მოხატულობის მნიშვნელოვანი ფრაგმენტებია შემორჩენილი, მათ შორის ქტიტორთა პორტრეტები. ეკლესიის გვერდით სამრეკლო-კოშკი დგას, რომლის სამ სართულზეც პატარა მუზეუმია მოწყობილი.
ასვლა ბორცვზე ხუთი წუთია და ზემოდან იშლება ხედი ალაზნის ველზე, ვენახებზე და კავკასიონის ქედზე. კომპლექსი კომპაქტურია — ერთი საათი სავსებით საკმარისია — ამიტომ იგი ლოგიკურად ჯდება ნეკრესსა და ყვარელს შორის ერთდღიან მარშრუტში. არქეოლოგიური გათხრები ქვემოთ, ველზე, დღემდე გრძელდება. ბორცვის ძირში, სოფლის მხარეს, აღდგენილია სამეფო აბანოსა და სასახლის ნაწილი, ხოლო გზის მეორე მხარეს ვენახებია — გრემის სახელი დღეს ღვინის ეტიკეტებზეც გვხვდება. კომპლექსში მოკლე დათვალიერებაც კი ნათლად აჩვენებს, რამდენად მდიდარი იყო კახეთი შაჰ-აბასის ლაშქრობამდე.
გალერეა
პრაქტიკული რჩევა
საათი სავსებით საკმარისია, თუ კოშკზეც ახვალთ. ბილეთი სიმბოლურია და კოშკის მუზეუმს მოიცავს; ეზოში შესვლა უფასოა. მანქანა შესასვლელთან, გზის პირას დგება. საუკეთესო შუქი დილაა ან საღამო, შუადღისას ბორცვზე ჩრდილი თითქმის არ არის და ზაფხულში ცხელა. ეკლესიაში მოკრძალებული ჩაცმაა საჭირო — შორტი და ღია მხრები არასასურველია. ტუალეტი ტერიტორიაზეა, კაფე — ყვარელში.
როგორ მივიდეთ თბილისიდან
თბილისიდან გომბორის უღელტეხილით თელავამდე, შემდეგ ყვარლის მიმართულებით ჩრდილო-აღმოსავლეთით კიდევ ოცდაათიოდე კილომეტრი — სულ დაახლოებით 125 კმ და ორი საათი ოცი წუთი. გზა ბოლომდე ასფალტიანია და ეკონომ კლასის მანქანა სავსებით საკმარისია; გრემი პირდაპირ მაგისტრალის პირასაა და მოსახვევის ძებნა არ დაგჭირდებათ. საწვავს ავსებთ თელავში ან ყვარელში. ალტერნატიული გზა საგარეჯო–გურჯაანზე ბრტყელია, მაგრამ ოცდაათი კილომეტრით გრძელი.
დააჭირეთ ნიშანს დეტალებისთვის. ფერადი ხაზები — მზა მარშრუტები.
ახლომდებარე ადგილები
მონასტერინეკრესის მონასტერი
IV საუკუნის ერთ-ერთი უძველესი ეკლესია საქართველოში, ტყიან ფერდობზე, ალაზნის ველის ფართო ხედით.
ღვინის მარანიყვარელი და ყინძმარაულის ზონა
წითელი ღვინის მთავარი მიკროზონა კახეთში — გვირაბის მარნები, ყვარლის ტბა და საფუძველი რთველის მარშრუტისთვის.
მუზეუმიწინანდლის მამული და პარკი
ალექსანდრე ჭავჭავაძის სასახლე, ინგლისური სტილის პარკი და საქართველოს პირველი ევროპული ტიპის მარანი.