ძველი შუამთა

ძველი შუამთა ის ადგილია, სადაც ქართული ხუროთმოძღვრების სამი ეტაპი ერთმანეთის გვერდით დგას. სახელი „მთებს შორის" ნიშნავს და ზუსტია: ეკლესიები გომბორის ქედის ჩრდილოეთ ფერდობზეა, სქელი მუხნარ-რცხილნარის შუაგულში, გზიდან რამდენიმე ასეული მეტრით მოშორებით.

სამივე ნაგებობა კომპაქტურ ჯგუფშია:

• სამნავიანი ბაზილიკა — უძველესი, V საუკუნით დათარიღებული, მძიმე ქვის კედლებით და ვიწრო სარკმლებით

• დიდი გუმბათოვანი ეკლესია — VII საუკუნე, ჯვრის ტიპის ნაგებობა, რომელიც მცხეთის ჯვრის მონასტრის ლოგიკას იმეორებს უფრო მარტივად

• პატარა გუმბათოვანი ეკლესია — იმავე ეპოქის, თითქმის მოდელივით მცირე, ერთი შეხედვით მაკეტი

შიგნით ფრესკის ფრაგმენტები შემორჩა, გაცვეთილი და ბნელი, მაგრამ საკურთხევლის კონქში ფიგურები ჯერ კიდევ იკითხება. ინტერიერი განზრახ პატარაა და ბნელი — ადრეული ქართული ეკლესიები სინათლეს ცოტას უშვებდნენ.

რაც აქ განსაკუთრებულია, ეს არის სიჩუმე. მონასტერი აღარ ფუნქციონირებს როგორც სამონასტრო თემი, ტურისტული ავტობუსები კი ჩვეულებრივ გვერდით ჩაივლიან ახალი შუამთისკენ. ხშირად მთელი ტერიტორია შენ და ტყეს გრჩება. შემოდგომაზე რცხილის ფოთოლი ყვითლდება და ქვის კედლებზე ლაქებად ეცემა სინათლე; გაზაფხულზე ბალახი მუხლამდე იზრდება და ნიადაგი წყალწყალაა.

ეს ნახევარსაათიანი გაჩერებაა, არა მთელი დღე — მაგრამ თელავისკენ მიმავალ გზაზე ის ნახევარი საათი ღირს.