کلیسای مقدس گئورگی در سامتسورسی

سامتسورسی کوچک است و درست به همین سبب تدریس می‌شود. این کلیسای سدهٔ هفتم در شهرستان کارلی بر تپه‌ای کوتاه بالای دشت مْتکواری ایستاده و یکی از پاکیزه‌ترین نمونه‌های برجای‌ماندهٔ نقشهٔ صلیب آزاد گرجی است: هر چهار بازو از بیرون جداگانه خوانده می‌شوند، گنبد بر تقاطع آنها می‌نشیند و چیز دیگری افزوده نشده است.

این گونه ساده می‌نماید اما ساده نیست. توده و تهی چنان سنجیده متعادل شده‌اند که بنا بسیار بزرگ‌تر از اندازهٔ واقعی‌اش به چشم می‌آید. نماها تقریباً هیچ تزیینی ندارند؛ نه صلیب آرایه‌ای و نه قاب کنده‌کاری‌شدهٔ پنجره. تمام تأثیر بر تناسب و بر کیفیت سنگ تراشیده استوار است. به همین سبب دانشجویان معماری و عکاسان همچنان به اینجا می‌آیند، هرچند درون بنا عملاً چیزی نیست.

درون به‌راستی کمینه است: دیوارهای سفید، پنجره‌های باریک و نوری که از گنبد فرو می‌ریزد. نقاشی دیواری برجای نمانده است. پیرامون کلیسا بر تپه، ردهایی از بناهای کهن‌تر و سنگ‌قبرهایی پراکنده دیده می‌شود.

چشم‌انداز به‌تنهایی ارزش این سفر را دارد. رشتهٔ قفقاز بزرگ در شمال پیداست، کوه‌های تریالتی در جنوب، و میان آن دو دشت مْتکواری با باغ‌های میوه. اواخر پاییز و اوایل بهار بهترین زمان‌اند، وقتی هوا صاف است و کوه‌ها جدا می‌ایستند؛ در اوج تابستان دشت اغلب غبارآلود است و دوردست گم می‌شود.