თბილისის ბოტანიკური ბაღი

ბოტანიკური ბაღი ნარიყალას მეორე მხარესაა და ქალაქს მთლიანად მალავს. ის ცავკისისწყლის ვიწრო ხეობაშია გაშენებული, ციხის კედლების ქვეშ, და საკმარისია ორასი მეტრი შესასვლელიდან, რომ ტრანსპორტის ხმა სრულიად გაქრეს.

ადგილს გრძელი ისტორია აქვს: აქ სამეფო ბაღები სულ მცირე XVII საუკუნიდან იყო, ხოლო ოფიციალურად ბოტანიკური ბაღი 1845 წელს დაარსდა. დღეს ის დაახლოებით ასი ჰექტარია და რამდენიმე ათასი სახეობის მცენარეს ითვლის — კავკასიური მუხნარიდან ბამბუკამდე და კაქტუსების კოლექციამდე.

ბაღი წრფივია და არა კონცენტრული: ერთი მთავარი ბილიკი მიჰყვება ხეობას, ხიდებით ერთი ნაპირიდან მეორეზე გადადის და დაახლოებით ოცდახუთი წუთის სიარულის შემდეგ ჩანჩქერთან ამთავრებს — მაღალი, ვიწრო, ზაფხულში წვრილი, გაზაფხულზე კი შესამჩნევად ძლიერი.

სეზონურობა აქ რეალურია. აპრილში ყვავის მაგნოლიები, იაპონური ალუბალი და ირისები; მაისსა და ივნისში ვარდების კოლექციაა; აგვისტოში ხეობა მშრალი და მოყვითალოა, თუმცა ჩრდილი მაინც რჩება; ოქტომბერში კი ფოთოლი იცვლის ფერს და ეს ალბათ საუკეთესო თვეა. ზამთარში ბაღი ღიაა, მაგრამ თითქმის ცარიელი.

ბაღის აღმოსავლეთ კიდეს ძველი მუსლიმური სასაფლაო ესაზღვრება, სადაც XIX საუკუნის მწერალი მირზა ფათალი ახუნდოვია დაკრძალული.

მთავარი შესასვლელი ბოტანიკურის ქუჩაზეა, აბანოთუბნიდან ხუთი წუთის სავალზე. მეორე, ზედა კარი პირდაპირ ნარიყალას ბილიკიდან შემოგიშვებს — ბევრი ზემოდან შემოდის და ქვემოთ, აბანოთუბანში გამოდის.

ხეობაზე გადებული ქვის თაღოვანი ხიდი ბაღის ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი წერტილია და კარგი ორიენტირიც: აქედან ბილიკი ორად იყოფა — ერთი ჩანჩქერისკენ მიდის, მეორე ზემოთ, ნარიყალას კედლებისკენ ადის. ზედა ბილიკიდან ციხე ქვემოდან კი არა, გვერდიდან ჩანს, ხოლო ქალაქის ხმა ისევ იმ სიმაღლიდან ბრუნდება, საიდანაც ერთი საათის წინ გამოხვედი.