ხვამლის მასივი

ხვამლი შორიდან ცნობადია: ბრტყელი, თითქოს დანით მოჭრილი მასივი, რომლის სამხრეთი მხარე სამასმეტრიანი კედლით ეშვება. ეს ცარცული ხანის კირქვის მთაა, ცაგერისა და წყალტუბოს მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, და 2001 მეტრს აღწევს. მისი პროფილი მთელი ქვემო ლეჩხუმიდან და იმერეთის ვაკიდანაც ჩანს.

ფორმა თავისთავად საინტერესოა: ხვამლი ორმაგი კუესტაა — კირქვის ფენები ერთი მხრიდან რბილად ეშვება, მეორედან კი კედლად წყდება, და სწორედ ეს აძლევს მასივს „მოჭრილ“ სილუეტს. ის წყალგამყოფსაც ქმნის ორ ხეობას შორის. პლატოზე ზაფხულში მეცხვარეთა დროებითი ბანაკებია, წყალი კი ცისტერნებში ან ჩამოტანილი აქვთ — ზუსტად იმ მიზეზით, რომლის გამოც შენც უნდა წაიღო.

ხვამლი ქართულ წარმოსახვაში მყარად ზის. XIV საუკუნის ქრონიკა აქ დამალულ სამეფო საგანძურს ახსენებს — ალმასის ცნობილ ძეწკვს, გრდემლის ფორმად ნაკვეთ ძვირფას ქვას და დიდ მარგალიტს. მეორე გადმოცემით, სწორედ ხვამლზე იყო მიჯაჭვული ამირანი, პრომეთეს ქართული ანალოგი, რომელსაც ყორანი ტანჯავდა; ეს ლეგენდა ჟიულ ვერნის რომანშიც მოხვდა. მესამე ამბავი ვერძისთავის წყაროს ახსნას ცდილობს, რომელიც ხან იშრიტება და ხან ბრუნდება: ბრალი გამოქვაბულებში მცხოვრებ უკვდავ გველეშაპს მიუძღვის.

გამოქვაბულები რეალურია. მასივის მთავარი მღვიმე — თეკენთერი — დაახლოებით ათას ოთხასი მეტრის სიმაღლეზეა და მასში შესასვლელი დიდი წიფლის ხის ღრუშია. კარსტული ძაბრები პლატოზე ყველგან გვხვდება, სისტემა კი ბოლომდე შესწავლილი არ არის.

ასვლა უფრო მარტივია, ვიდრე მთის სახე გპირდება. ოკურეშიდან ასფალტიანი გზა თითქმის ათას შვიდას მეტრამდე აჰყავს მანქანას; შემდეგ ორი კილომეტრი ფეხით და დაახლოებით ხუთასი მეტრი აღმართი რჩება. ზემოთ პლატო თითქმის სწორია, ცხვრის ფარებით და ჩამწოლილი ბალახით. ნათელ დღეს აღმოსავლეთით რაჭის ქედი და კავკასიონი ჩანს, სამხრეთით კი კოლხეთის დაბლობი.