ლიკანის სასახლე (რომანოვების საზაფხულო რეზიდენცია)

ლიკანი ის მიზეზია, რის გამოც ბორჯომი კურორტად იქცა. სასახლე 1892-1895 წლებში აშენდა დიდი მთავრის ნიკოლოზ მიხეილის ძე რომანოვისთვის, არქიტექტორ ლეონ ბილფელდის პროექტით, ბორჯომის ხეობის სიღრმეში, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე.

შენობა ეკლექტიკურია და საქართველოში ნაკლებად ჩვეულია: ცხენისნალისებრი თაღები, ორნამენტული სარტყლები და მავრიტანულ-სპარსული მოტივები ევროპულ გეგმას ერწყმის, ინტერიერში კი მოზაიკური იატაკები და მოჩუქურთმებული ხის სამუშაოა. მამულს საკუთარი მცირე ჰიდროელექტროსადგური ჰქონდა — 1890-იანი წლების კავკასიისთვის ეს იშვიათობა იყო.

პარკი სახლთან ერთად გაშენდა და 1890-იან წლებში დარგული ეგზოტიკური წიწვოვნები დღეს ხეობის ფსკერზე ყველაზე მაღალი ხეებია — ისინი ღობის მიღმაც ჩანს, მაშინაც, როცა ჭიშკარი დაკეტილია. საბჭოთა ათწლეულებში მამულის ნაწილი სანატორიუმად გამოიყენებოდა და სწორედ ამიტომაა მისასვლელი გზა სრულიად სხვადასხვა დანიშნულების შენობებით შემოსაზღვრული.

1921 წლის შემდეგ სასახლე საბჭოთა სახელმწიფო აგარაკად იქცა და სტალინი აქ არაერთხელ ისვენებდა; დღეს ის საქართველოს პრეზიდენტის რეზიდენციაა. სწორედ აქ არის მთავარი გასაფრთხილებელი: ეს მოქმედი სახელმწიფო ობიექტია და არა მუზეუმი. ზოგჯერ ეწყობა ორგანიზებული ექსკურსიები, ზოგჯერ კი ჭიშკარი კვირაობით დაკეტილია — განსაკუთრებით მაშინ, როცა რეზიდენცია ოფიციალურად გამოიყენება. შესვლაზე ვერავინ მოგცემს გარანტიას.

მაშინაც კი, თუ შიგნით ვერ მოხვდი, ლიკანი მოკლე გაჩერების ღირსია. გზა ბორჯომიდან სასახლემდე ხეობის ფსკერზე მიდის, ორივე მხარეს ციცაბო ტყიანი ფერდობებია, გზისპირას კი XIX საუკუნის ბოლოს აშენებული ხის აივნებიანი აგარაკები და საბჭოური სანატორიუმების კორპუსები დგას — თითქმის უწყვეტი არქიტექტურული ქრონოლოგია ას ორმოც წელზე. აქვეა ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ლიკანის შესასვლელი, საიდანაც ბილიკები იწყება.