ლაგოდეხის დაცული ტერიტორიები

ლაგოდეხის ნაკრძალი 1912 წელს დაარსდა და საქართველოში უძველესი დაცული ტერიტორიაა. იგი კავკასიონის სამხრეთ ფერდობზე, ალაზნის ველიდან სამი ათას მეტრზე მაღალ მწვერვალებამდე ვრცელდება და სწორედ ეს სიმაღლეთა სხვაობა ქმნის მის მრავალფეროვნებას: ქვემოთ რცხილნარ-წიფლნარი ტყე, ზემოთ სუბალპური მდელოები, ყველაზე მაღლა კი კლდე და ქვაღორღი. აქ ბინადრობს არჩვი, ნიამორი, დათვი და ევროპული ირემი.

მარშრუტების უმეტესობა ერთი ბაზიდან — ლაგოდეხის ვიზიტორთა ცენტრიდან იწყება. მოკლე ვარიანტია გურგენიანის ჩანჩქერი: სამი-ოთხი საათი მიმოსვლაზე, კარგად მონიშნული ბილიკი ტყეში, ზაფხულშიც გრილი. საშუალო სირთულისაა მაშავრის ჩანჩქერი და ცხრა კილომეტრიანი წრიული ბილიკი „ტყის მარშრუტი“.

ნაკრძალის მთავარი მიზანი მაინც შავი კლდის ტბაა — სამთვიანი გამყინვარებით წარმოქმნილი ტბა 2800 მეტრზე, აზერბაიჯანის საზღვართან. მარშრუტი ორ ან სამ დღეს მოითხოვს, ღამის გათევით ბივუაკზე ან თავშესაფარში, და ივნისიდან ოქტომბრამდე გადის; მაისში თოვლი ჯერ კიდევ დევს. ყველა ლაშქრობისთვის ვიზიტორთა ცენტრში რეგისტრაცია სავალდებულოა, სასაზღვრო ზონის გამო კი მრავალდღიან მარშრუტზე პასპორტიც აუცილებელია. ნაკრძალის ბარათი ისიცაა, რომ შესვლა უფასოა და ბილიკები კარგად არის მონიშნული — ეს საქართველოში ყველგან არ გვხვდება. ლაგოდეხი ასევე მოსახერხებელი დასასრულია კახეთის რგოლისთვის, თუ სიღნაღიდან აღმოსავლეთით განაგრძობთ.