ჭიორა

ჭიორა რიონის სათავეების ბოლო წინა სოფელია. ის გლოლასა და ღებს შორის, დაახლოებით ათას სამას მეტრზე დგას, იმ მონაკვეთზე, სადაც ხეობა უკვე მკვეთრად ვიწროვდება და ორივე მხრიდან ტყით დაფარული ფერდობები ეშვება.

სოფელი პატარაა: რამდენიმე ათეული კომლი, ქვის სახლები, ხის აივნები, ძველი ეკლესია და სასაფლაო ფერდობზე. მუდმივი მოსახლეობა მცირეა და ძირითადად ხანდაზმული — ახალგაზრდები ონსა და თბილისში წავიდნენ, ზაფხულში კი ბევრი ბრუნდება. 1991 წლის მიწისძვრამ ჭიორასაც ბევრი სახლი დაუნგრია და ზოგი დღემდე ისე დგას.

ჭიორის მთავარი მნიშვნელობა გეოგრაფიულია. აქედან იწყება ბილიკები, რომლებიც ჩრდილოეთით ალპურ ზონაში და აღმოსავლეთით ღებისკენ მიდის, ხოლო დასავლეთით — ძველი გადასასვლელი ქვემო სვანეთისკენ, ზესხოსა და ლენტეხის მიმართულებით. ეს მრავალდღიანი მარშრუტია, საკუთარი კარვით და გამოცდილებით; მარტივი გასეირნება არ არის.

ჭიორას ზემოთ ხედი იხსნება: ჩრდილოეთით კავკასიონის მთავარი ქედია, ბუბისა და ჩიუხის მასივებით, ხოლო აღმოსავლეთით ღების ხეობის ბოლო, საიდანაც ბუბისა და ჭანჭახის მყინვარებისკენ მიდიან. ღები აქედან ხუთიოდე კილომეტრშია.

სოფელი ივნისიდან სექტემბრამდე ცოცხლობს. ოქტომბრიდან გზა თოვლის ქვეშ ექცევა და ჭიორა პრაქტიკულად იზოლირდება; ზამთარში აქ ჩასვლა არ არის დაგეგმვის საგანი.

ჭიორა, ღები და გლოლა ერთად ცალკე ერთეულს ქმნიან, რომელსაც მთარაჭა ჰქვია — „მთის რაჭა“. სამივე სოფელი მეცხვარეობით ცხოვრობდა და ერთმანეთთან უფრო ახლოს იყო, ვიდრე ქვემოთ მდებარე ონთან: საკუთარი კილო, საკუთარი ჩვეულებები, საკუთარი საზაფხულო საძოვრები ქედის იქით. ეს დღემდე ისმის — აქაური მეტყველება ამბროლაურულისგან შესამჩნევად განსხვავდება. ცხვრის ფარები ივნისში ადის ალპურ ზონაში და სექტემბრის ბოლოს ჩამოდის; თუ ამ დღეებში მოხვდი, გზაზე ფარებს დაელოდები.