ალავერდის საკათედრო ტაძარი

ალავერდი ალაზნის ველის შუაგულში, თელავიდან ჩრდილო-დასავლეთით ოციოდე კილომეტრში დგას. ტაძარი XI საუკუნის დასაწყისში კახეთის მეფე კვირიკე III-ის დროს აშენდა და თითქმის ცხრაასი წლის განმავლობაში საქართველოში ყველაზე მაღალი ნაგებობა იყო — გუმბათის სიმაღლე ორმოცდაათ მეტრს აღწევს. ეს რიცხვი ქაღალდზე მშრალად ჟღერს, სინამდვილეში კი ეფექტი ძლიერია: ბრტყელ ველზე, სოფლების და ვენახების ფონზე, შენობა შორიდანვე ჩანს.

მონასტერი უფრო ადრეულია — VI საუკუნეში ასურელმა მამამ იოსებ ალავერდელმა დააარსა და მისი სამარხი დღემდე ტაძარშია. ინტერიერი თითქმის ცარიელია და სწორედ ეს არის მთავარი შთაბეჭდილება: მაღალი, ვიწრო სივრცე, ზემოდან ჩამომავალი შუქი და კედლების ფრაგმენტული მოხატულობა, რომლის ნაწილი XV–XVI საუკუნეებით თარიღდება. აკუსტიკა განსაკუთრებულია.

ტაძარს გარს XVII–XVIII საუკუნეების გალავანი და სამონასტრო ნაგებობები აკრავს: სატრაპეზო, აბანო, სამარხები. მონასტერს საკუთარი მარანი აქვს და ალავერდის ღვინის ტრადიცია — მონასტრის ბერების მიერ ქვევრში დაყენებული ღვინო — რეგიონის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ეტიკეტია. სექტემბერში აქ „ალავერდობის“ დღესასწაულია და ხალხმრავლობაა. ტაძრიდან კავკასიონის ქედი მთელი სიგრძით მოჩანს, ირგვლივ კი ვენახები და პატარა სოფლებია. გაზაფხულზე, როცა მთებს ჯერ კიდევ თოვლი ადევს, ხედი განსაკუთრებით მკვეთრია, შემოდგომაზე კი ალავერდის შემოგარენში რთველი მიდის და გზაზე ყურძნით დატვირთულ ტრაქტორებს გადააწყდებით.