გელათის მონასტერი

გელათი ქუთაისიდან თერთმეტიმდე კილომეტრში, ბორცვზეა გაშენებული და საქართველოს შუა საუკუნეების მთავარ კულტურულ ცენტრად ითვლება. მონასტერი 1106 წელს დააარსა დავით IV აღმაშენებელმა — იმ მეფემ, რომელმაც ქვეყანა გააერთიანა და თურქ-სელჩუკები განდევნა. მისთვის გელათი მხოლოდ სავანე არ იყო: აქვე ჩამოყალიბდა აკადემია, სადაც ფილოსოფიას, გეომეტრიას, რიტორიკასა და ასტრონომიას ასწავლიდნენ, და თანამედროვეები მას „მეორე იერუსალიმსა და ახალ ათენს“ უწოდებდნენ.

გელათი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაშია და ეს სტატუსი დღემდე ძალაშია.

კომპლექსის ცენტრი ღვთისმშობლის მთავარი ტაძარია. მისი საკურთხევლის კონქში XII საუკუნის მოზაიკაა ღვთისმშობლისა და მთავარანგელოზების გამოსახულებით — შუა საუკუნეების კავკასიაში ერთ-ერთი უდიდესი შემორჩენილი მოზაიკა. კედლებზე XII–XVIII საუკუნეების ფრესკების ფენებია, მათ შორის ქართველ მეფეთა პორტრეტები.

რას ნახავს სტუმარი:

• ღვთისმშობლის ტაძარი მოზაიკითა და მრავალფენოვანი მოხატულობით
• წმინდა გიორგისა და წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიები
• აკადემიის შენობა, სადაც ქვის სკამები დღემდე დგას
• სამრეკლო და წყარო მის ქვეშ

სამხრეთ კარიბჭესთან დავით აღმაშენებლის საფლავია. გადმოცემით, მეფემ თავად ითხოვა, რომ სწორედ შესასვლელში დაესვენებინათ, რათა შემომსვლელს მასზე გადაებიჯებინა — ეს მისი უკანასკნელი, სიმბოლური მოქმედება იყო.

გელათის აკადემია საქართველოს შუა საუკუნეების განათლების ცენტრი იყო და მასთან დაკავშირებულია იოანე პეტრიწის სახელი. დღეს შენობა უსახურავოა, მაგრამ სწორედ ეს აძლევს მას განსაკუთრებულ განწყობას: ქვის გრძელი სკამები, დიდი სარკმლები და ხედი ეზოზე, სადაც ოდესღაც ლექციები იმართებოდა.