დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსი

დავით გარეჯა თბილისიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, გარეჯის ქედზეა და კახეთის დანარჩენ ნაწილს არაფრით ჰგავს: ვენახებისა და ტყის ნაცვლად აქ ნახევრადუდაბნოა — უხეო, ტალღოვანი, გაზაფხულზე მწვანე, ზაფხულში კი მოყვითალო-რუხი. კომპლექსი VI საუკუნეში დაარსა ასურელმა მამამ დავით გარეჯელმა და საუკუნეების განმავლობაში ათეულობით სამონასტრო ერთეულად გაიზარდა, რომლებიც ქედის მთელ სიგრძეზეა გაფანტული.

მთავარი და ყველაზე ხელმისაწვდომია ლავრა — მოქმედი მონასტერი ტერასებად აწყობილი ეზოებით, კლდეში ნაკვეთი სენაკებით, სამრეკლოთი და დავითის სამარხით. ლავრიდან ბილიკი ქედის თხემზე ადის და მეორე მხარეს, უდაბნოს კომპლექსთან ჩადის, სადაც გამოქვაბულების კედლებზე XI–XIII საუკუნეების ფრესკებია შემორჩენილი. ასვლა-ჩასვლა დაახლოებით საათნახევარია და გზა ციცაბოა.

ლანდშაფტი აქ თავად ატრაქციაა. ქედის თხემიდან თვალწინ იშლება უსასრულო სტეპი, გაზაფხულზე ყვავილებით დაფარული; გვხვდება კუები, გველები და მტაცებელი ფრინველები. საუკეთესო დროა აპრილი და მაისი, როცა ჯერ არ ცხელა და მცენარეულობა ცოცხალია. ზაფხულის შუადღე რთულია: ჩრდილი პრაქტიკულად არ არსებობს და ტემპერატურა ორმოც გრადუსსაც აღწევს. ისტორიულად გარეჯა უდიდესი სამონასტრო ცენტრი იყო და მისი ფრესკული მემკვიდრეობა ქართული შუასაუკუნეების ხელოვნების ერთ-ერთი მთავარი ძეგლია. ბევრი გამოქვაბული დღეს დაუცველია და მდგომარეობა თანდათან უარესდება, ამიტომ ფრესკებთან შეხება და მათი განათება აკრძალულია.