ანანურის ციხე-კომპლექსი

ანანური ის ადგილია, სადაც ყველა ჩერდება ყაზბეგისკენ მიმავალ გზაზე — და სამართლიანად. ციხე ჟინვალის წყალსაცავის ზემოთ, კლდოვან კონცხზე დგას, ქვედა კედლები პირდაპირ ფირუზისფერ წყალში ეშვება და შედეგი ისეთია, თითქოს დეკორაცია იყოს.

კომპლექსი XIII საუკუნიდან ვითარდებოდა, დღევანდელი სახე კი ძირითადად XVII საუკუნისაა. ის არაგვის ერისთავების რეზიდენცია და თავდაცვის კვანძი იყო — აქედან კონტროლდებოდა არაგვის ხეობა, ანუ ჩრდილოეთისკენ მიმავალი ერთადერთი გზა. 1739 წელს ქსნის ერისთავმა ციხე ალყაში მოაქცია და დაწვა; ხანძრის კვალი კოშკის კედლებზე დღემდე ჩანს.

გალავანში სამი ძირითადი ნაგებობაა:

• ღვთისმშობლის ეკლესია (1689) — მდიდრული ქვის კვეთით სამხრეთ ფასადზე, ვაზის ჯვრით და ორი ლომით
• ხიდიკარის ეკლესია — უფრო ძველი და მარტივი, ფრესკების ნაშთებით
• შეუპოვარი კოშკი — კიბით ასასვლელი, ზემოდან წყალსაცავის სრული ხედით

ეკლესიის კედლის კვეთა ცალკე მისახედია: ეს ქართული გვიანი შუასაუკუნეების დეკორის საუკეთესო მაგალითებშია. ზაფხულის ბოლოს წყალსაცავის დონე ეცემა და ციხე უფრო მაღლა რჩება; გაზაფხულზე კი წყალი კედლებთან ახლოს ადის.